Engin spor kom fyrst út 1998. Hér fyrir neðan má sjá kápumyndir af ýmsum útgáfum sem hafa komið út síðan.
1. útgáfa 1998 |
2. útgáfa 1999 |
3. útgáfa 2008 |
Hljóðbók 1. útgáfa |
Hljóðbók 2. útgáfa |
|
Þýsk útgáfa |
Þýsk útgáfa |
Þýsk útgáfa |
Þýsk hljóðbók 1. útgáfa |
Þýsk hljóðbók 2. útgáfa |
Tékknesk útgáfa |
Engin spor
Texti á
bókarkápu:
Jacob Kieler yngri, sagnfræðingur og
bankamaður af virðulegri ætt finnst látinn
í gömlu húsi í Reykjavíkeinn
góðan veðurdag árið 1973. Hann hefur
verið skotinn í brjóstið. Rannsókn
lögreglunnar leiðir í ljós að faðir
hins látna, Jacob Kieler eldri,
járnbrautarverkfræðingur, var skotinn í
sömu stofu árið 1945 - með sömu byssu og
án þess að morðið væri upplýst.
Smám saman kynnist lesandinn þessum sérvitru
feðgum og undarlegri sögu fjölskyldunnar.
Dagbækur Jacobs Kieler eldri koma í leitirnar og
þar birtist á síðununum maður sem
á sér þá hugsjón heitasta að
leggja járnbrautir á Íslandi og virðist
tilbúinn að leggja allt í sölurnar til að
svo megi verða . . .
Þetta er vönduð
sakamálasaga. Gátan er frumleg og hugkvæmislega
smíðuð og lausnin óvænt. Lesandinn
kynnist vel aðferðum lögreglunnar og meira er lagt upp
úr sannfærandi persónusköpun og
góðri heimildarvinnu en byssu- og
bófaleikjum.
Viktor Arnar Ingólfsson er
byggingartæknifræðingur að mennt og hefur
starfað hjá Vegagerðinni um árabil. Hann hefur
gefið út þrjár sakamálasögur og
smásögur eftir hann hafa birst í ýmsum
tímaritum.
__________________________________________
Engin spor, bókardómar
Morgunblaðið / Hermann
Stefánsson, 10. nóvember 1998
Einæðingar
ÞAÐ eru engar lestir á
Íslandi og engin spor, í það minnsta engin
lestarspor, en snemma á öldinni voru tvær
eimreiðar í förum milli Öskjuhlíðar
og Reykjavíkurhafnar. Önnur þeirra stendur til
minja á höfninni og mynd af henni prýðir
skáldsögu Viktors Arnars Ingólfssonar, Engin spor.
"Engin spor er hefðbundin sakamálasaga," segir á
bókarkápu en það er reyndar ekki allskostar
rétt; hún er einnig fjölskyldusaga sem teygir sig
aftur fyrir aldamót. Hefðbundin frásögn er
rofin í hverjum kafla með frásögn frá
öðrum tíma í dagbókarformi; í
upphafi byrjar einhver að lesa þessar dagbækur,
fjölmargar að tölu, en við vitum ekki hver
lesandinn er fyrr en 100 síðum síðar.
Þannig gerist sagan á tveimur tímaplönum,
það eru búnir til tveir samsíða heimar
með tveimur samhverfum morðum. Fleiri formgerðir mynda
verkið: lögregluskýrslur, blaðagreinar og
bréf en allt fellur þetta tiltölulega saumlaust
saman í sögunni &endash; engin spor að sjá
þar.
Viktor Arnar Ingólfsson hefur
skrifað tvær skáldsögur áður og birt
smásögur. Engin spor er hæggeng sakamálasaga
af "whodunnit" gerðinni svokölluðu, hver myrti manninn?
er spurning hennar og fæst ekki svar fyrr en á
síðustu blaðsíðum. Sögusviðið
er Reykjavík árið 1973, rannsókn
lögreglu á morði Jacobs Kielers
sagnfræðings og bankastarfsmanns. Dagbækur Jacobs
Kielers eldri feta sig leið sína samhliða
rannsókninni og ná frá árinu 1910 til
1945 þegar Jacob eldri deyr á sama stað og með
sama hætti og Jacob yngri 28 árum síðar.
Morð Jacobs eldra er óupplýst og virðist
tengjast morði Jacobs yngra. Þeir feðgar tengjast
einnig: þeir eru báðir einæðingar.
Einæði eða þráhyggja þess eldra
felst í ævilöngum áætlunum um að
klæða Ísland lestarsporum, hann
járnbrautarvæðir landið í huganum,
skipuleggur, mælir, reiknar út, stendur í
samningaviðræðum og stofnar hlutafélag um
fyrirtækið. Jacob yngri er hinsvegar haldinn einskonar
söfnunar-áráttu og hefur blætiskennda
afstöðu til hluta úr fortíðinni. Hann
býr í húsi foreldra sinna þar sem allt er
óhreyft; draumur hans er að gera húsið að
safni, líf hans fer að snúast um þá
áráttu og ummyndast í safngrip.
Viktor Arnar hefur unnið heimavinnuna
sína. Umræðan um járnbraut á
Íslandi var áberandi í byrjun aldarinnar,
áður en bíllinn sigraði, og höfundur hefur
viðað að sér efni um málið
héðan og þaðan. Flakk Jacobs eldra heimshorna
á milli gefur tilefni til að veita verkinu sögulegt
samhengi og hér er margt um fróðleik úr
sögu hugmyndarinnar um járnbraut sem er
áhugaverð og spennandi saga, sérkennileg sem
hún er. Ef sagt er "lest" í bókmenntaverki er
átt við "líf" og tveir menn eru hér sviptir
lífi og engin "spor" að sjá á
morðstað fremur en lestarspor í landslaginu &endash;
en á þessari (næstum frumstæðu)
tvíræðni hvílir titill bókarinnar.
Þetta er á köflum sérviskulegt verk.
"Jóhann var vísindamaður" (14) segir um þann
fulltrúa laga og reglna sem fyrstur er á
sögusviðið. Og mikið rétt, Jóhann er
fráleitur í vísindalegri hlutlægni sinni,
hann er hlægileg yfirborðsmynd. Smám saman
fjölgar þó í liði
rannsóknarlögreglunnar og fíngerðari
drættir koma í persónusköpun. Samt er einsog
eimi eftir af fyrstu myndinni af Jóhanni: sagan er alltaf
að lýsa innanstokksmunum og segja frá
því í smáatriðum hvernig fólk
er klætt, hvernig allt er á litinn.
Það skiptir engu máli hvernig
allt er á litinn en Engin spor lumar á því
sem "hver-myrti-manninn?" sakamálasögur þurfa helst
að luma á: óvæntum endalokum. Í
kaupbæti er boðið uppá tvíeina
epíska lýsingu á einæðingum og
því sem fangar huga þeirra.
Annars væri það ekki vitlaust;
að fá hingað lestir á ég við;
maður gæti tekið morgunlestina norður eða
austur, lesið á leiðinni, horft útum gluggann
og svo framvegis.
DV / Jón Yngvi Jóhannsson, 13.
janúar 1999
Spennandi ættarsaga
Engin spor eftir Viktor Arnar
Ingólfsson er að mörgu leyti óvenjuleg
glæpasaga. Hún hefur enga skýrt afmarkaða
aðalpersónu sem fylgt er alla söguna, hún er
uppfull af fróðleik, og stappar nærri
því að vera söguleg skáldsaga um fyrri
hluta aldarinnar á köflum. Auk þessa leyfir
hún sér ýmis tilbrigði og flækjur
í frásagnaraðferð í stað þess
að rekja snurðulítinn þráð frá
gátu til lausnar.
Glæpirnir sem allt snýst um eru
tveir, og tæp þrjátíu ár
líða á milli þeirra. Feðgarnir Jacob
Kieler yngri og eldri finnast með skotsár í
brjósti í einbýlishúsi
fjölskyldunnar, íburðarmiklu skrauthýsi, sem
sá eldri reisir fjölskyldu sinni en sá yngri
viðheldur sem safni um minningu foreldra sinna og líf
betri borgara í Reykjavík á fyrri hluta
aldarinnar. Sagan er öðrum þræði
ættarsaga um ris og hnig borgaralegrar fjölskyldu
frá fyrstu kynslóð til þeirrar
þriðju. Frásögnin er reglulega fleyguð af
dagbókum föðurins frá því að
hann heldur til Kaupmannahafnar til verkfræðináms
árið 1910 og nærri því til dauða
hans 1945.
Skemmst er frá því að
segja að þessi blanda glæpasögu,
ættarsögu og fróðleiks lukkast stórvel
að flestu leyti. Sagan er spennandi og saga
Kielerættarinnar verður ljóslifandi um leið og
hún rennur saman við Íslandssöguna á
skemmtilegan hátt vegna eldlegs áhuga Jacobs eldri
á járnbrautarlagningu hér á
landi.
Helsti veikleiki sögunnar liggur í
frásögninni af rannsókn glæpamálsins.
Lögregluliðið er ansi fjölmennt og
sjónarhornin mörg, þannig að fæstar
persónurnar gera meira en að vekja forvitni manns. Engin
þeirra nær að lifna við á
viðlíka hátt og persónur
ættarsögunnar. Þetta er að
sjálfsögðu afleiðing þess að sagan er
sögð í brotum sem raðað er saman og
persónum hennar fylgt nokkuð til skiptis. En það
hefði mátt gera persónur þeirra
lögreglumanna sem mest koma við sögu skýrari og
gefa þeim meira kjöt á beinin án þess
að fórna aðferðinni.
Óvenjugóð uppskera var af
spennusögum fyrir þessi jól og kannski er von til
þess að Íslendingar fari loks að taka
þessa grein bókmenntanna alvarlega. Engin spor
sómir sér vel í flokki þessara
bóka, og vinnur þar að auki skemmtilega úr
blöndun glæpasöguformsins við önnur
form.
Ríkisútvarpið, rás 1,
bókmenntagagnrýni Víðsjár, 22.
desember 1998
/ Úlfhildur
Dagsdóttir
Spennusögur eftir ýmsa (stuttur
kafli úr lengra máli)
Hann fer þá leið að
staðsetja sinn glæp í fortíðinni,
nánar tiltekið fyrir 25 árum. Líkt og
Kristinn blandar Viktor ákveðinni söguskoðun inn
í sakamálið en þó ekki svo að
það yfirtaki glæpasöguna, heldur tekst Viktori
að gefa innsýn inn í líf hinna látnu
með hjálp sögulegrar umfjöllunar um
íslenska járnbraut. Eins og í sögum
Árna og Kristins kemur fram hjá Viktori
ákveðin formvitund, sérstaklega hvað varðar
lausnina á sjálfu glæpamálinu.
Þrátt fyrir að vera nokkuð fyrirsjáanleg
var þessi lausn ánægjulega áreynslulaus og
í takt við þá rólegu og
dálítið gamaldags stemmingu sem einkenndi Engin
spor.
______________________________________________________________
Engin spor, 1 kafli
fimmtudagur , 18. janúar 1973
1
Hann fann ekki lengur til.
Jacob Kieler yngri, 48 ára gamall, sat
flötum beinum á gólfinu í aðalstofunni
í Birkihlíð og hallaði sér
skáhalt upp að dyrastafnum fram í forstofuna.
Það blæddi stöðugt úr sári
á brjósti hans. Gráa prjónavestið var
gegndrepa af blóði sem rann niður líkamann og
myndaði poll þegar það draup niður á
viðarklætt gólfið. Þegar Jacob
færði til höndina sem hann studdi sig við lenti
hún í blóðinu og hann leit undrandi
niður. Andardrátturinn var hryglukenndur og
blóðlituð froða var að myndast við
munnvikin. Sviplítið andlitið var orðið
hvítt og grá augun voru hálflukt.
Hann hafði fallið af stólnum
þegar skotið hæfði hann. Fyrst hafði
sársaukinn verið óbærilegur og hann hafði
skriðið í áttina að símanum í
forstofunni til að hringja eftir hjálp, en
síðan dofnaði hann upp og missti máttinn
úr fótunum. Þá hafði hann komið
sér svona fyrir.
Jacob horfði inn í stofuna.
Þetta var stórt herbergi, yfir hundrað fermetrar og
hátt til lofts. Mikil og þung
leðurhúsgögn stóðu á miðju
gólfi til vinstri en á hægri hönd var
kórinn með stórum frönskum gluggum og fyrir
þeim þykk síð gluggatjöld. Hann
skoðaði þýsku ljósakrónuna eins og
hann væri að sjá hana í fyrsta sinn. Perurnar
voru alls tuttugu og átta. Þær voru í
þremur krönsum, sextán neðst, þá
átta og loks fjórar efst. Ljósið af hverri
peru var dauft þannig að listasmíði
krónunnar og gyllingin nutu sín vel.
Hann leit á opnar dyrnar inn í
skrifstofuna. Þar hafði ekki verið kveikt og á
veggjunum mynduðust flóknar skuggamyndir þegar tungl
í fyllingu og götuljós skinu inn um gluggana milli
naktra trjágreina. Jacob horfði á
útlínur stóra skrifborðsins í
hvítri birtunni. Það stóð þarna
staðfast og beið þolinmótt eftir verðugum
sálufélaga.
Í gegnum rúðuglerin í
skrifstofunni mátti sjá í næsta
hús. Þar var allt slökkt. Enginn virtist hafa
vaknað við skothvellinn. Það var algjör
þögn.
Birkihlíð stendur við
þrönga götu í gamla hverfinu austan við
Hljómskálagarðinn í Reykjavík. Snemma
á öldinni höfðu verið byggð þarna
stórhýsi betri borgara í kurteislegri
fjarlægð hvert frá öðru, en seinni
tíma íbúar höfðu bætt við
bílskúrum og öðrum viðbyggingum svo
nú var þarna allt miklu þrengra. Gatan sem
upphaflega hafði verið fyrir gangandi vegfarendur og
hestvagna, var nú orðin einstefnugata með
þéttskipuðum bílastæðum á
báða vegu. Tré höfðu verið
gróðursett við húsin fljótlega eftir
byggingu þeirra. Þau höfðu dafnað vel,
vaxið í marga áratugi og gnæfðu nú
hátt yfir ljósastaurana í götunni.
Það var vetur og trén því heldur
hæverskari en á sumrin þegar laufgaðar
krónurnar skyggðu á hús og garða.
Jacob leit á opnar dyrnar inn í
borðstofuna. Þar var ljós og hann sá ellefu
stóla, með háum bökum, standa umhverfis
borðstofuborðið. Tólfti stóllinn var inni
í stofunni, lá á hliðinni á miðju
gólfi. Jacobi líkaði þetta ekki.
Stóllinn átti að vera á sínum
stað. Borðstofan var eins og bros sem vantaði í
eina tönn. Hann reyndi að rísa upp til að
lagfæra þetta en nú hafði hann enga
tilfinningu fyrir neðan brjóst og hreyfingin varð
aðeins máttleysislegur kipringur í öxlunum.
Stór klukka sem hékk á vegg inni í
borðstofunni sló nú eitt högg og sýndi
hálf tvö. Það var nótt.
Í veggnum til vinstri var arinninn.
Hann var hlaðinn úr tilhöggnu grágrýti
og felldur inn í vegginn. Eldhólfið var
stórt og djúpt og fyrir framan það var
gólfið lagt með sama steini og var í
hleðslunni. Það hafði ekki verið kveikt upp og
askan var köld.
Vinstra megin við arininn stóð
flygillinn, en á veggnum hægra megin hékk
málverkið af móður hans, málað
þegar hún var átján ára gömul.
Hún sat teinrétt í bláum síðum
kjól og horfði til vinstri með óræðum
svip. Hvað mundi nú verða um þessa mynd datt
honum allt í einu í hug en hugsanirnar komu og
fóru og þessi hvarf áður en hann kæmist
að niðurstöðu.
Hann leit um öxl fram í
forstofuna. Þarna stóð síminn á
borði og lítið dagatal hékk á veggnum
fyrir ofan hann. Árið 1973, miðvikudagurinn 17.
janúar. Skyldi einhver muna eftir að rífa af
dagatalinu á morgun? Nei, það skipti ekki
máli héðan af.
Athygli hans beindist aftur að
ljósakrónunni. Nú lýstu allar perurnar
sem eitt ljós sem dofnaði og lýstist á
víxl. Í huga hans breyttist það í
hnött sem færðist nær og nær.
Fyrir utan var byrjað að snjóa.
Snjókornin voru stór og vot og þau svifu hratt
til jarðar í logninu. Það var eins og borgin
væri að ganga til náða og smám saman
dró hún yfir sig þykka hvíta sæng.
Dagbók I
30. júní 1910 . . . Á
meðan gestirnir stöldruðu við hjá okkur
gróðursetti faðir minn nokkrar bjarkir á
lóðarmörkunum og nefndi húsið
Birkihlíð. Við erum 15 stúdentarnir sem
útskrifumst úr Menntaskólanum í
þetta sinn og þeir hinir fyrstu eftir nýju
reglugjörðinni. Átta voru utanskóla . .
.
1. júlí 1910. Annar dagur
þessarar dagbókar. Ég er enn óviss um
hvernig ég eigi að bera mig að þessari
skrásetningu. Sennilega er best að láta hugann
ráða og skrifa það sem liggur mest á
hjarta mínu á hverjum tíma. Ég hitti
samstúdenta mína og vini Helga Helgason og
Vigfús Hjaltason. Við ákváðum að
fara í skemmtiferð til Akureyrar, sjóleiðina
norður og landleiðina suður . . .
2. júlí 1910. Er að venjast
dagbókinni. Sennilega er best að skrifa í hana
á meðan beðið er eftir að
kvöldverðurinn verði borinn fram. Ef eitthvað
markvert gerist eftir það má bæta
því við fyrir svefninn. Hjólaði til
Hafnarfjarðar í dag . . .
4. júlí 1910. Ræddi
við pabba um fyrirhugað nám mitt. Hann hefur enn ekki
sætt sig við að ég ætli í
verkfræðina. Ég er hins vegar sannfærður
um að það sé rétt
ákvörðun og hlakka mikið til að hefja
námið í Kaupmannahöfn í haust.
Ég byrja á að lesa forspjallsvísindin
við Kaupmannahafnarháskóla og tek tíma
í stærðfræði og eðlisfræði
við Polyteknisk Læreanstalt en byrja svo í
verkfræðinni annað haust ef guð lofar . .
.
5. júlí 1910. Vestri lagði
úr höfn klukkan 9 í morgun með okkur
félagana um borð. Þetta er gott skip, 160 fet að
lengd, 26 fet að breidd og 17 fet á hæð til
efsta þilfars. Í fyrsta farrými eru 40
farþegarúm, í öðru farrými 32.
Dagstofa fyrir kvenfólk og reykingastofa fyrir karlmenn er
á efsta þilfari. Í borðstofunni geta 24
borðað samtímis. Baðklefar og önnur
þægindi. Helgi er sjóveikur . . .
Bækur 
